ÜSKÜDAR |
|
Orijinal Metin;
|
Çevirisi; |
 921 [88a-4] Cafer b. Abdullah’ın, Mustafa b. Abdullah’a borçlu olduğu Oldur ki Bulgurlu mahallesinden Cafer b. Abdullah mahfil-i kazâda Mustafa b. Abdullah es-Sarrâcü’s-sultânî mahzarında ikrâr edip mezbûr Mustafa Bey’den dört yüz altmış akçe aldım meblağ-ı mezbûr lâzımü’l-edâ deynimdir deyip ve kayın anam Zâhide bt. Şucâ‘ meblağ-ı mezbûra ben kefîlim dediği mezbûr Mustafa talebiyle kayd olundu. Şuhûdü’l-hâl: Hasan b. Timur, Ali b. Mehmed, Mustafa b. Mehmed Çukadâr ve 922 [88b-90a-1, Arapça, Türkçe] Hazine-i âmire defterdarı Hasan Tâlib-i rızâ-yı Hüdâ-yı müte‘âl ve râğıb-ı Hüdâ-yı zü’l-celâl ve’l-cemâl sâhib-i hayâ ve hulk-i hasen ehl-i sehâ ve her hâli müstahsen Dârü’s-sa‘âde’de Hızâne-i âmire defterdârı olan Hasan Efendi’nin vakfiyyesinin sûretidir ki sicill-i mahfûza kayd olundu. Ben fakīr, vilâyet-i Anadolu kazaskeri Sunullah b. Cafer, vâkıfın ikrârıyla sâbit vakfiyenin şartları ve muhtevâsı açık, doğru ve sahîhtir. Bu kaydın sonunda “Budur merhûm Hüseyin Paşa evkāfına bi’l-fi’l mütevellî olan ( )” şeklinde noksan bir hüccet kayıtlıdır. 487 İSTANBUL KADI S İC İLLERİ hafî değildir ki dâr-ı dünyanın fenâsından fenâ sûreti ıyân ve gınâsı anâsı ile hem-‘inân ülfü hulfu ile hempâ ve lutfü unfü ile hemtâ ferahı terâhi ile mütekârib ve mütebâdil ve rahmeti zahmeti ile müteşâbih ve müteşâkil ismi denâ’etden müştak ve resmi isâ’ete mülhak câhı çâh-ı belâ ve mâlı melâl efzâ metâ‘ı kalîl ve ziyânı kesîr ni‘meti nakmeti ile makrun ve minhati mihneti ile meşhûndur dâr-ı fenâ medâr-ı anâdır ve cisr vücûd seyl-gâh-ı zevâl üzere vaz‘ olunmuş binâdır merd-i merdâne ve âkıl-i ferzâne bu fânî cihâna kalîlü’l-i‘tinâdır lâ-cerem ellezîne yunfikûne emvâlehum bi’l-leyli ve’n-nehâri sirran ve alâniyeten fe- lehüm ecruhum inde rabbihim ve lâ havfün aleyhim ve lâ hüm yahzenûn mûcebince taleb-i tarîk-i kavîmde sâbit-dem ve sırât-ı müstakim üzere râsih- kadem olup tevfîk-i hak ile muvaffak olan muktedir-i selîm-fıtrat ve mün‘im-i sâhib-fıtnat alâ kadri kudretihî ve hasbe miknetihî infâk-ı mâlı ile sefer-i âhiret için i‘dâd-ı zâd ve is‘âf-ı hâcet her fakīr ile isti‘dâd-ı sa‘âdet-i yevmi’l-mî‘âdı her gāyet merâm ve nihâyet mehâm kılıp binâ-i merâsim-i hayrâtı vesîle-i devlet-i uhreviyye ve inşâ’-i mebânî-i meberrâtı vâsıta-i sa‘âdet-i ebediyye edinip izâ mâte ibnü Âdeme inkıtâ‘a ameluhu illâ an selâsin sadakatin câriyetin ve ilmin yüntefe‘u bihi ve veledin sâlihun yed‘û lehû hadîs-i sahîhü’l-isnâd ve kavli sarîhü’l-istinâdın mazmûn-ı şerîfin mülâhaza ve meknûn-ı münîfin muhâfaza edip sadaka-i câriye etmekle fukarâ-i enâma in‘âm-ı âm ide ve men benâ câmi‘an benallâhu lehû fi’l-cenneti hadîs-i şerîfine tevcîh-i hâtır idüb hâlisan li vechillâhi ve tâliben li rahmeti rabbihi ve rızâhu bir câmi‘-i şerîf ve ma‘bed-i latîf binâ edip defâtir-i a‘mâlin ve devâvîn-i ef ‘âlin kendi eliyle ıslâh edip bâ‘is-i felâh ve necâh ve sebeb-i mahv-i seyyi’ât ve vesîle-i necât ani’d-derekât belki vâsıta-i rıf ‘at-ı derecât ola binâ’en alâ temhîd-i hâzihi’l-mukaddimât ve ibtinâ’i alâ teşyîdi hâmmeti’t-tememât bâ‘is-i mecelle-i şer‘iyye ve vesîka-i mer‘iyye-i marziyye hâvi’l-mekârim ve’l-meâsir câmi‘ü’l-mehâmid ve’l-mefâhir âmirü’l-hazâyini’s- sultâniyye nâzırü’l-masâlihi’l-hâkâniyye matla-ı envâri’l-hulk ve’ş-şiyem mecma‘-ı etvârı’l-lutfi ve’l-kerem zü’l-kadri’l-aliyyi ve’ş-şâni’l-celî Hasan Çelebi Bey Efendi el-merhûm Sinan Bey ed-Defterî bi’l-‘atebeti’l-‘aliyye lâ-zâle mahrûse’l-cenâb mede’d-duhûri ve’l-ahkâb bu sa‘âdet-i ebediyye ve siyâdet-i sermediyyeye tâlib ve râğıb olup meclis-i şer‘-i şerîf ve mahfil-i dîn-i münîfe hâzır olup takrîr-i kelâm ve tebyîn-i merâm edip hâric-i Galata’da Kasım Paşa demekle ma‘rûf yerde merhûm Ebhemzâde mahallesinde merhûm Sultân Bayezid Hân vakfı olur her sene yirmi yedi akçe mukāta‘ası olan yerde inde’l- cîrân tahdîd ve tavsîfden müstağnî olup binâ ettiğim ma‘bed-i ebrâr ve tâ‘atgâh-ı ahyâr câmi‘-i şerîfi ve ma‘bed-i latîfi vakf edip ikāme-i salavât-ı mefrûza için müslimîn ve müslimât ve mü’minîn ve mü’minâta izn-i âm edip ve câmi‘-i mezbûra muttasıl Sultân Bayezid Hân aleyhi’r-rahmetü ve’l-gufrân vakfı olup her sene on iki akçe mukāta‘ası olan yerde binâ ettiğim iki bölük 488 ÜSKÜDAR MAHKEMESİ 84 ma‘lûmü’l-hudûd evleri dahi vakf ettim garbı olan evde câmi‘-i mezbûrun imâmı sâkin olup kıble tarafında olan evde müezzini sâkin ola ve yine mevzi‘-i mezbûrda ta‘lîm-i fukarâ-i sıbyân ve sıbyân-ı fukarâ-i Müslüman için binâ etti- ğim inde’l-ahâlî ma‘lûmü’l-hudûd mu‘allimhâneyi dahi vakf-ı sahîh edip ve mülkümden ihrâc edip mahmiye-i Kostantıniyye’de Gül Câmii kurbunda Molla Hüsrev mahallesinde bir fırını ve üstünde bir kahvehâneyi müştemil olup bir ta- rafı câmi‘-i mezbûr duvarına ve bir tarafı Cebeci Receb mülküne ve bir tarafı Canfeda bt. Abdullah mülküne ve bir tarafı merhûm Mehmed Çelebi Vakfı’na ve tarîk-i âmma muttasıl olan mülkümü dahi vakf edip ve mahmiye-i mezbûrede Hoca Hayreddin Câmii kurbunda fevkānî dokuz bâb oda ve altlarında mahzen- leri ve havlu ve kenîf ve iki kuyuyu ve taşradan kapısı olan altı bâb odaları ve al- tında dört mahzeni ve bir fevkānî deryâya müşrif odayı ve yanında matbahı ve önünde açık hayâtı ve merdiven yanında bir odayı müştemil olup bir tarafı İbrahim Çavuş mülküne ve bir tarafı Mustafa b. Abdullah mülküne ve bir tara- fı azeb odalarına ve iki tarafı tarîk-i âmma muttasıl olan cem‘an yirmi bâb oda- larım dahi vakf edip ve yine Kasım Paşa’da Kuzulu Dere demekle ma‘rûf mevzi‘de merhûm Sultan Bayezid Hân vakfı olup her sene iki yüz elli dört akçe mukāta‘ası olan yer üzre olan mülk eşcâr-ı müsmire ve gayrımüsmireyi ve iki kuyuyu ve iki dolabı müştemil olan bir tarafı vâdiye ve bir tarafı Neccâr Yorgi mülküne ve bir tarafı tarîk-i âmma müntehî bostanı dahi vakıf eyledim ve yine Kasım Paşa’da Yeganzâde mahallesinde mezbûr yer üstünde iki tarafı tarîk-i âmma ve bir tarafı Patika nâm zimmî mülküne ve bir tarafı Haddâd mülküne müntehî olup iki yer evini ve bir su kuyusunu ve eşcâr-ı müsmire ve gayrı müs- mireyi müştemil olan bostanımı ve yine mahalle-i mesfûrede ma‘lûmetü’l- hudûd bostanımı dahi vakf eyledim ve yine mahalle-i mesfûrede merhûm Ebhemzâde Vakfı olup her sene yirmi beş akçe mukāta‘ası olan yerde dokuz bâb yer odaları odaların kapısı üzerinde bir odayı ve bir kuyu ve kenîf leri ve odala- rı muttasıl sed üzerinde dört bâb yer odaların ve kenîf leri ve bir kuyuyu müşte- mil olup bir tarafı Ebhemzâde Vakfı’na ve üç tarafı tarîk-i âmma olan dört bâb odalarım vakf edip ve Kasım Paşa mahallâtından Ebhemzâde mahallesinde Sultân Bayezid Hân aleyhi’r-rahmetü ve’l-gufrân vakfı olup her sene sekiz akçe mukāta‘ası olup iki yer evlerini ve köhne çardağı ve bir su kuyusu ve bir kenîfi ve havluyu müştemil olup bir tarafı Behrâm Kethüdâ mülküne ve iki tarafı tarîk-i âmma ve bir tarafı Hasan Reis mülküne müntehî olan mülk menzilimi dahi vakf-ı sahîh ile vakıf eyledim ve mahrûse-i Üsküdar’da merhûm ve magfûrun-leh Şemsi Paşa’nın hânı kurbunda tarîk-i âmda birbirine mukābil olup binâ ve ihsân eylediğim odalar ve dekākīnin dere cânibinden olan yirmi bâb fevkānî odaları ve altında dokuz bâb dükkânları ve iki bâb kenîfi ve tahtânî altı mahzeni ve iki bâb kenîfi müştemil ve hâvî olup hudûd-ı erba‘asından bir 489 İSTANBUL KADI SİCİLLERİ tarafı tarîk-i âmma ve bir tarafı merhûm mûmâileyh Şemsi Paşa Vakfı’na ve bir tarafı debbâğlardan gelen dereye ve bir tarafı çarşıya ve merhûm ve magfûrun- leh mûmâileyh Şemsi Paşa Vakfı’na müntehî ve muttasıldır ve mârrü’z-zikr olan tarîk-i âmda mezkûr derenin mukābelesinde olan mevzi‘de yedi bâb odayı ve kenîf leri ve tevâbi‘ini müştemil olup cevânib-i erba‘asından bir tarafı tarîk-i âmma ve bir tarafı merhûm mûmâileyh Şemsi Paşa vakfına ve bir tarafı Ayasofya-i Kebîr Vakfı’na ve bir tarafı dahi Derviş Ali dükkânına müntehîdir bu zikr olanları dahi vakf edip ve kayd-ı sâlifü’z-zikr olan Kasım Paşa mahallâtından Ebhemzâde mahallesinde merhûm ve magfûrun-leh Sultân Bayezid Hân aleyhi’r- rahmetü ve’l-gufrân evkāfından olup her sene on sekiz akçe mukāta‘ası olan yerde hudûd-ı erba‘asından bir tarafı Saray Hocası demekle ma‘rûf ve meşhûr Mehmed mülküne ve bir tarafı Balcı Hasan b. Mustafa mülküne ve bir tarafı Hasan Reis b. ( ) mülküne ve bir tarafı Simkeş Ahmed Çelebi b. ( ) mülküne ve bir tarafı Hamal Hasan b. Abdullah mülküne ve bir tarafı tarîk-i âmma mutta- sıl olup dahi bir evini ve bir su kuyusunu ve bir kenîfi ve bir mikdâr bahçeyi müştemil olan mülk-i mahzım vakf-ı sahîh ile vakf eyledim zikr olunan akārât-ı cemî‘ tevâbi‘ ve levâhıkı ve hukūk ve merâfıkı ile vakf edip şart eyledim ki akārât-ı mezbûre icâre-i şer‘iyye ile istiğlâl olunup bi avni’l-llâhi’l-meliki’l- müte‘âl hâsıl olan rub‘ ve gallâları arâzi-i sâlifü’z-zikrin mukāta‘âtı edâ olun- dukdan sonra câmi‘-i sâlifü’z-zikre hatîb olan kimesne cihet-i hitâbete yevmî yedi akçe verile ve imâma yevmî beş akçe verile ve her gün salât-ı fecrden sonra sûre-i Yâsin tilâvet ettiği için dahi yevmî iki akçe verile ve her gün salât-ı asrdan sonra sûre-i Âmme tilâvet etmek için yevmî bir akçe verile ve câmi‘-i mezbûrda evkāt-ı hamsede müezzin olan kimesneye cihet-i te’zîn yevmî üç akçe verilip ve her gün ba‘de salâti’l-ışâ’ sûre-i Tebâreke tilâvet ettiği için yevmî bir akçe verile imâm ve müezzinin sâkin oldukları evlerde ücretsiz sâkin olalar ve câmi‘-i merkūmda sermahfil olan kimesneye yevmî üç akçe verile ve Cuma gün dört devirhan olup yevmî ikişer akçe verile ve mu‘arrife yevmî iki buçuk akçe verile ve salâ müezzinine iki buçuk akçe verile ve câmi‘-i merkūmda kayyım olan ki- mesne yevmî dört akçe cihet-i kayyımlık verile eğer okumak bilir ise her gün kable’l-magrîb Âmene’r-resûlü bimâ ünzile ileyhi âyet-i şerîfin ve üç sûre-i İhlâs ve Muavvizeteyn ve bir sûre-i Fâtiha ve sûre-i Bakara’dan müf lihûn âyetine va- rınca tilâvet edip yevmî bir akçe verile okumak bilmezse âhar kimesne okuyup yevmî bir akçe verile ve kayyım olana câmi‘-i mezbûrun maslağına kuyudan su çekmek için yevmî bir akçe verile ve sâlifü’z-zikr mu‘allimhânede bir sâlih ehl-i ilm ta‘lîme kādir kimesne mu‘allim olup cihet-i ta‘lîm için yevmî beş akçe verile ve ehl-i salâhdan hilâfete kādir bir kimesne mu‘allimhânede halîfe olup edâ-yı hizmet edip yevmî üç akçe verile ve ba‘de salâti’l-fecr Cuma ve a‘yâddan gayrı günlerde her gün on beş cüz’-i şerîf tilâvet oluna ikisi li rızâi’llâhi te‘âlâ ve ikisi 490 ÜSKÜDAR MAHKEMESİ 84 hazret-i Resûl-i ekrem sallallâhu aleyhi ve sellem rûh-ı şerîf leri ve dördü çâr-ı yâr-ı nebî hazretlerinin rûh-ı şerîf leri için ve biri Hazret-i Hasan ve biri Hazret-i Hüseyin -radiyallâhu anhümâ- rûh-ı şerîf leri için ve biri cemî‘ enbiyâ sallallâhu alâ nebiyyinâ ve aleyhim ervâhı için ve biri babam Sinan Bey rûhu için ve biri anam Fâtıma rûhu için ve biri hemşîrem Ayşe rûhu için ve biri benim rûhum için tilâvet oluna zikr olunan cüzleri tilâvet edenlerin her birine bir rub‘ mezbûrdan biri buçuk akçe verile zikr olunan eczâ-i şerîfeden birinin tilâvetini câmi‘in imâmına ve birini müezzinine ve birini kayyımına tilâvete kādir ise ve birini Ebhemzâde Mescidi imâmına ve birini müezzinine ve biri merhûm Surûrî Efendi Mescidi imâmına ve biri müezzinine şart eyledim eğer mâni‘atü’l-cem‘ cihâtları olmazsa olursa müstahıkkına verile bâkī kalan eczânın tefvîzi hayâtta olduğumca ben alıp ba‘dehû re’y-i hâkime müfevvaz ola ve zikr olunan rub‘dan îd-i edhâda mezbûr mu‘allimhânede dâimâ okuyan eytâmdan on beş yetim oğ- lana birer kaftan ve takye ve birer gömlek ve birer don ve papuş ve ön alınıp kifâyet mikdârı akçe harc oluna ve her sene mu‘allimhâneye hammâliyesiyle üç yüz akçelik odun alına ve füsûl-ı erba‘a denk her faslında mezbûr oğlancıklara otuzar akçelik meyve alına ve her sene mu‘allimhânenin hasırına ve câmi‘-i şerîfin kandiline ve revganına ve şem‘ine ve çârubuna ve Ramazân-ı şerîf ’de minârenin otuz iki kandiline ve revganına ve her gece maslak önünde yanan kandile ve revganına ve sâir harcına kifâyet mikdârı akçe verile ve her sene câmi‘in ve mu‘allimhânenin kenîfine ve bardağına kifâyet mikdârı akçe verile ve iki kuyunun dolabına ve habline her sene kifâyet mikdârı akçe verile ve Berât Gecesi’nde onar vakıyye iki büyük şem‘-i asel altı yüz akçeye alınıp câmi‘in mihrâbının iki tarafında vaz‘ oluna ve avârız oldukda câmi‘im mahallesi sâkinlerinin avârızına iki yüz akçe verile ve Surûrî Mescidi mahallesinin avârızına yüz akçe verile ve şart eyledim ki her kim tersâne kethüdâsı olur ise hasbî nâzır olup evkāfıma her sene mâh-ı Muharremin evâilinde ve mâh-ı Şaban’ın evâsıtında yoklayıp harâb olmuş yerlerini mütevellîsine ta‘mîr ettire kethüdâ-i mezbûra ol mukābelede her sene üçer altınlık iki tülbent alınıp verile ve şart eyledim ki mâdem kayd-ı hayâtta olam mütevellî kendim olup cemî‘ umûr-ı evkāf-ı mezbûre ve cümle mesâlih-i mesfûre re’yime menût ve kavlime merbût olup merreten ba‘de uhrâ ve kesreten isre uhrâ tebdîl ve tağyîr taklîl-i vezâyif ve teksîr ve idhâl ve ihrâc ve azl ve nasb yedimde olup her nice re’y eder- sem eyle idem tûtî-i cân bu kafes-i âb ve gülden halâs olıcak evkāf-ı mezbûreye yevmî on akçe ile evlâdım ve evlâd-ı evlâdım ve evlâd-ı evlâd-ı evlâdım batnen ba‘de batnin ve karnen isre karnin ile’l-inkirâz sânahumu’llâhu te‘âlâ anhü mütevellî olup ba‘de’l-inkirâz vazîfe-i mezbûre ile aslah-ı utekām ve aslah-ı evlâd-ı utekām ve aslah-ı evlâd-ı evlâd-ı utekām ile’l-inkirâz mütevellî olalar ve ba‘de’l-inkirâz re’y-i hâkimle bir deyyin ve selîm ve emîn-i müstakim 491 İSTANBUL KADISİCİLLERİ kimesneye tevcîh oluna ve rub‘-ı sâlifü’z-zikrden evkāf-ı mesfûre kâtibine ve câbisine yevmî ikişer akçe verile ve şart eyledim ki cibâyet ve kitâbet bir kimes- neye verilip üslûb-ı sâbık üzre utekāya ve evlâd-ı utekāya verile ile’l-inkirâz bu tertîb-i şerâit ve temhîd-i zevâbıt tamâm oldukdan sonra akārât-ı sâlifü’z-zikri nukūd-ı mastûra ile li ecli’t-tescîl mütevellî nasb eylediğim fahrü’l-emâsil ve’l- eşbâh Behrâm b. Abdullah’a teslîm-i sahîh ile teslîm edip sâir mütevellîler evkāfı tasarruf etti deyu ikrâr ve i‘tirâf ettikde mütevellî-yi mesfûr dahi vâkıf-ı mûmâileyhi vicâhen ve şifâhen makālât-ı mastûresinde tasdîk edip emr-i vakıf tamâm u hâl tescîl-i encâmım oldukdan sonra vâkıf-ı müşârunileyh efâzallâhu sicâle nu‘amâ’ihî aleyh-i cânib-i vifâkdan taraf-ı şikāka teveccüh edip mütevellî-i mezbûr muvâcehesinde vakf-ı mezkûrdan rücû‘ edip evkāf-ı mezbûreyi mülkü- ne red ve mütevellî-i mezbûrun taraf-ı tasarrufunda sed murâd edinip mütevellî-i mesfûr ile munhâsım edip meclis-i şer‘a murâfa‘a olup takrîr-i kelâm ve izhâr-ı merâm edip ve akārâtda İmâm-ı a‘zâm ve hümâm-ı ef ham sirâcü’l-ümme ve muktedâyi’l-e’imme Hazret-i Ebî Hanîfeti’l-Kûfî cevzî bi’l-hayr ve kûfî kavliyle ve vakıf yer üzerinde olanlarda e’imme-i Hanîfe’den tecvîz etmeyenler kavli ile istidlâl edip cümlesin mülküne red etmek murâd edip mütevellî-i mezbûr dahi redden imtinâ‘ edip vakf-ı akār imâmeyn-i humâmeyn katında husûsen teslîm-i ile’l-mütevellîden sonra sahîh ve lâzım ve emr-i mütehattimdir ve vakıf üzerin- de binâ olunup cihet-i uhrâya vakıf olanların vakfiyeti e’imme-i Hanîfe’den ba‘zılar tecvîz etmişlerdir deyip vâkıf-ı müşârunileyhe mukābele ve mu‘âraza edip sadr-ı kitâb-ı müstetâbı tevkî‘-i şerîf leriyle teşrîf buyuran sultânü’l-ulemâi’l- izâm burhânü’l-füzelâi’l-fihâm câmi‘ü’l-fürû‘ ve’l-usûl hâvi’l-ma‘kūl ve’l- menkūl âlim-i rabbânî ve hâkim-i semedânî hazretlerinden hüküm taleb ettik- de hâkim-i mûmâileyh esbağa’llâhu ni’amehû aleyh hazretleri cânib-i vakfı ihtiyâr etmeği evlâ ve ahsen görüp akārda imâmeyn-i humâmeyn kavliyle ve va- kıf yer üzre olanlarda tecvîz edenler kavliyle amel edip sıhhat-ı vakfa ve lüzûmuna hükm edip vakf-ı merkūm resm-i mersûm üzre sahîh ve lâzım ve habs-i sarîh-i mütehattim olup nef ‘i ve nakzı muhal ve ihlâl ve ibtâli mümteni‘u’l- ihtimâldir felâ yahillu liahadin mimmen yu’minu bi’llâhi ve’l-yevmi’l-âhiri min hâkimin ev kādin ev vârisin gāyibin ev hâzırın tağyîru hâze’l-vakf ba‘de mâ te- karrere an neskihi’l-mastûr el-muharrer femen ta‘arraza li tahvîlihî ve tağyîr ve sa‘â fî ibtâlihî bi tezvîrihî fe-aleyhi la‘netullâhi aleyh ve’l-melâiketi ve’n-nâsi ecma‘în ve me’vâhu cehennem felyesgâ min hamîmin ve gıslîn ve ecru’l-vâkıfi’l- merkūm nu‘ûtehû fî hâze’r-rakîm ale’l-meliki’l-hayyi’l-cevâdi’l-kerîm ve alâ hâzâ vaka‘a’l-işhâdü ve’t-tahrîr ve neceze’r-rak ve’t-tastîr. |
|